De Britse schrijver James Hilton reisde in de jaren dertig van de vorige eeuw naar de Hunza-vallei, in het grensgebied van China met Pakistan. Hilton geraakte er zo gefascineerd door de schoonheid van de bergen dat hij in zijn fantasyroman ‘Lost Horizon’ het fictieve Shangri-La omschreef als het paradijs op aarde. Maar wat als Shangri-La écht zou bestaan, zou het dan geen prachtige bestemming zijn om met de motor heen te rijden? Er is slechts één manier om dat te achterhalen…
Ik ontmoet Ibin in de zomer van 2023 wanneer ik in het Chinese Chongli ben om foto’s te maken van een grote trailrun en vanaf het moment dat hij me op sleeptouw neemt, voelen we allebei een klik. Zijn Engels is uitmuntend, en da’s best een unicum in China, waardoor we veel diepere gesprekken kunnen voeren met zelfs hier en daar een streepje humor erbovenop.
Op een avond zitten we te bekomen van een pittige werkdag en toont Ibin me foto’s van een motortrip die hij heeft gemaakt. Kronkelende bergwegen, afgelegen dorpjes die wel aan de rotsen lijken vastgekleefd en adembenemende panorama’s van met sneeuw bedekte bergtoppen. Veel overtuigingskracht is er verder niet nodig, nog diezelfde avond ben ik berichten aan het sturen naar mijn vrienden Thomas, Oliver en Ralf in Zwitserland.
“Kerels, wat als we volgende herfst eens in China met de motor gingen rijden?” Hun enthousiaste antwoorden volstaan om het plan van het label ‘uitvoerbaar’ te voorzien en we prikken oktober 2024 als datum. So far, so good, al duiken er best wel wat kopzorgen op. Een motortrip door Zuidwest-China organiseren is namelijk net iets ingewikkelder dan een tweedaagse uitstap naar de Opaalkust. Mobiele betalingen, vertaalapps en tijdelijke rijbewijzen blijken stuk voor stuk organisatorische uitdagingen. We ontdekken dat je niet simpelweg met je internationaal rijbewijs kunt komen aanlopen, je moet je aanmelden bij een politiekantoor en er een tijdelijk Chinees rijbewijs aanvragen.
Zelfs met de hulp van Ibin is het niet eenvoudig om een officieel vertaalkantoor te vinden. Daags voor onze afreis naar Peking komt bovendien het bericht dat de rode stempel in onze rijbewijzen niet geldig is, nog een euvel dat we last minute moeten zien te fiksen. Door al die beslommeringen komen we finaal flink onder de stress in China aan. En dat allemaal omdat we per se op zoek willen naar het paradijs op aarde. Zou het die stress ook waard zijn?
Ibin begroet ons hartelijk op de luchthaven van Lijiang en nog diezelfde dag struinen we door de smalle kasseistraatjes van het stadje met zijn vele kanaaltjes die door rijkversierde bruggen worden overspannen. De volgende ochtend halen we onze motoren op bij het lokale verhuurbedrijf: drie Kove 500X’en en een Honda CB500X. We ontdekken een paar kleine technische probleempjes, al zien de motoren er verder best oké uit.
We schroeven een paar bouten en moeren aan, laden onze bagage op de machines en verbazen ons over de lakse manier waarop de papierwinkel wordt afgehandeld. Geen formele checks van identiteitskaarten of rijbewijzen, geen te betalen waarborgen en voor de rest ook gewoon geen vragen. Het voelt voor ons Westerlingen surreëel en tegelijk bevrijdend aan. Lijiang ligt op 2.400 meter hoogte en we hebben ons voorbereid op serieuze hoogteverschillen tijdens deze reis.
We verwachten ons aan temperaturen van onder het vriespunt op de paden op 4.700 meter hoogte tot een aangename 25 graden in de subtropische valleien op 2.000 meter boven de zeespiegel. Met de huur van de motoren geregeld verlaten we Lijiang, surfend op een mix van gevoelens. Enerzijds die drang naar het avontuur, anderzijds toch lichte angst voor het onbekende.
Onze eerste rit van tweehonderd kilometer loopt voornamelijk over goed onderhouden snelwegen. Door de torenhoge tolkosten voor auto’s en vrachtwagens is er amper verkeer, wat de rit een stuk aangenamer maakt. Als motorrijder hoef je trouwens geen tol te betalen, er is een aparte corridor die je gratis langs de tolpoortjes leidt. De weg klimt onophoudelijk en van kilometers afstand zien we een imposante gouden stupa, het teken dat Tibet dichterbij komt.
Rond de middag komen we aan in de stad die officieel Shangri-La heet. Ooit was het een rustig Tibetaans stadje, tegenwoordig wordt het overspoeld door Chinese toeristen. Ondanks de verpletterende aanwezigheid van het toerisme is de Tibetaanse sfeer er nog overduidelijk aanwezig, met dank aan de gebedsvlaggetjes en de kloosters. Omgeven door moderne cafés en winkels herinneren de zingende monniken aan de diepe culturele wortels van de stad.
Vastberaden om een authentiekere kant van Shangri-La te ontdekken, vertrekken we de volgende dag voor het ochtendgloren naar het Songzanlin klooster. Ibin heeft een zevenderangsweggetje uitgekozen zodat we een toeristisch checkpoint kunnen omzeilen en warempel: dat werkt. We glippen langs een onbemande slagboom en komen minuten voor zonsopgang aan bij het meer voor het klooster. In de ijzige koude rijden we omhoog via een smal pad dat behangen is met gebedsvlaggen. Het licht van de opkomende zon zet de gouden daken van het klooster in vuur en vlam terwijl het meer er door de mist nog mystieker uitziet.
Die ochtend vertrekken we naar de Meili Snow Mountains en hoewel Ibin zichzelf als een atheïst omschrijft, is het overduidelijk dat deze bergtoppen hem diep raken. In het begin maken we vlot meters, daarna rijden we ons om de haverklap vast in de chaos van vrachtwagens en bussen op de belangrijkste verkeersader tussen Yunnan en Tibet. De tunnels zijn aardedonker, dieselwalmen halen de zichtbaarheid nog verder naar beneden.
Moe van de drukte besluiten we een rustigere weg te nemen, een aaneenschakeling van gravelpistes over een 4.300 meter hoge pas. Het is mijn eerste echte offroadrit met de motor en mijn hart gaat als een razende tekeer. Het uitzicht op de pashoogte compenseert echter alle adrenaline: met sneeuw bedekte toppen zo ver het oog reikt doen een mens als vanzelf tot rust komen.
Wanneer we uiteindelijk in het kleine stadje Felasi arriveren, installeren we ons in een cafeetje met grote glaspartijen. Waarom zou je ook muren bouwen en die moeten behangen met schilderijen als je buiten het mooiste schilderij hebt dat je je maar kan voorstellen? De laaghangende wolken geven het plaatje nog een extra portie dramatiek. De volgende ochtend zijn de wolken gelukkig opgetrokken zodat we de bergtoppen kunnen aanschouwen in het zachte licht van de opkomende zon.
Jammer genoeg niet in ons eentje en al helemaal niet in alle rust: op het uitzichtplatform krioelt het van de Chinese toeristen die ondertussen ook allemaal een drone hebben, met een onophoudelijk gezoem als resultaat. We laten het platform dus al gauw voor wat het is, op zoek naar een ander viewpoint waar we wel in alle rust van het uitzicht kunnen genieten. Wat ons trouwens snel lukt, mét indrukwekkend resultaat voor onze neus en in onze harten.
Terwijl we afdalen naar de Yangtze rivier op 2.000 meter hoogte volgt het kwik in de thermometer exact het tegenovergestelde pad: loodrecht omhoog. Ontdaan van de wintervoering in onze motorkleding volgen we Ibin over weinig gebruikte paden richting Sichuan. Zware zomeronweders hebben veel modder en stenen achtergelaten op het asfalt zodat we regelmatig voorzichtig tussen het puin moeten slalommen.
Lang vlak rij je in deze regio nooit en al snel gaat het weer flink omhoog. De asfaltweg leidt naar 4.700 meter hoogte, in het licht van de ondergaande zon rijden we daarna de onverharde afdaling die onze rijtechniek flink op de proef stelt. In het schemerdonker bereiken we Chini, een klein dorpje hoog in de bergen van Sichuan dat nog niet zo lang geleden geen enkele verharde verbinding met de buitenwereld had.
De Tibetaanse dumplings die we bij een lokale familie eten worden vergezeld van een hartelijke, bijna uitgelaten sfeer die ons de vermoeidheid van de dag doet vergeten. We wringen ons in een guesthouse dat door een familie wordt gerund, maar het pand is te klein om ons allemaal te huisvesten zodat we uiteindelijk ook de slaapkamer van een van de dochters innemen. Bij gebrek aan verwarming moeten we onszelf op temperatuur zien te houden met dikke dekens, als extraatje houden we ook onze wollen mutsen op.
Een poging om een tempel in de buurt te bereiken draait de volgende ochtend op een mislukking uit omdat de weg afgesloten is voor herstelling. We maken dan maar een praatje met een groep Tibetaanse mannen die amper Mandarijns spreken zodat we het moeten doen met gebarentaal en de enkele woordjes Tibetaans die Ibin kent. Ze vertellen ons over een smal pad dat naar een mooi uitzichtpunt leidt. We stoppen de mannen wat geld toe als dank voor de tip en vallen het steile en behoorlijk technische pad aan.
Op vierduizend meter hoogte opent het landschap zich met wederom een massa bergtoppen overal waar je kan kijken, boven onze hoofden is een kudde wolken in achtervolging op mekaar. De gladde afdaling vergt al mijn concentratie, maar we geraken allemaal zonder kleerscheuren beneden. Ons kompas staat nu op Yarchen Gar, een beroemd kloosterstadje dat vrienden ons beschreven hebben als een zee van rode daken.
Tot onze verbazing zijn er echter politieposten opgezet die buitenlandse bezoekers op afstand moeten houden. Vanuit het niets worden we door stugge officiers weggeleid onder het bevel dat we de regio meteen moeten verlaten. Als de communicatie stroef verloopt en je paspoort ingenomen wordt, dan lopen de spanningen al snel op. Uiteindelijk krijgen we bij een hotel buiten de verboden zone onze reisdocumenten terug en daarmee is de kous af: geen Yarchen Gar voor ons.
Alsof de trip nog niet avontuurlijk genoeg is geweest, treffen we onze motoren de volgende ochtend aan onder een twintig centimeter dikke laag sneeuw. De pas waar we overheen moeten is vanwege de sneeuw gesloten voor auto’s, motoren mogen er wel over. Bizarre manier van denken, maar wel in ons voordeel. Dat sneeuwrijden is best wel een uitdaging. Zonder enige grip glijden we maar wat in het rond op de modderige paden.
Gelukkig kunnen we al snel terug beginnen afdalen en maakt het wit van de sneeuw plaats voor groene valleien. Al is ‘afdalen’ in deze regio altijd een relatief begrip. In onze overnachtingsplek, de Tibetaanse stad Litang, zitten we nog altijd op vierduizend meter hoogte. Ibin heeft eerder de dag zijn motor in puin gereden in krijgt in Litan netjes een andere geleverd. We warmen ons op in een lokaal restaurant en mijmeren, nippend aan een kom kokend hete soep, over de onvoorspelbaarheid van de wegen in deze uithoek van China.
De rit van Litang naar het meer van Lugu hoort eigenlijk een eitje te worden en alles loopt ook op wieltjes … tot die krappe haarspeld op de stenige piste. Ik voel mijn voorwiel wegschuiven en een tel later lig ik onder de motor in het stof te spartelen. Een pijnscheut raast door mijn lichaam terwijl mijn vrienden over de intercom vagen of alles oké is. “Het doet pijn, maar ik denk wel dat ik verder kan”, antwoord ik, vastberaden om die dag nog voor het donker bij het meer van Lugu aan te komen.
De volgende uren bepalen pijn en onrust mijn gemoed, als mijn voet gebroken is dan heb ik echt wel een probleem. Wanneer we in Lugu aankomen staat mijn voet op ontploffen, ik snak naar een douche en een bed. De wandeling rond het meer van Lugu de volgende ochtend moet ik laten schieten wegens te veel pijn, gelukkig compenseert het uitzicht vanop mijn stoel al veel. Omdat ik amper kan stappen, besluiten we naar Litang terug te keren om daar mijn voet te laten onderzoeken.
Tot overmaat van ramp begint mijn koppeling tijdens de rit kuren te vertonen. Om door de verkeerslichten te geraken, rijdt Ralf een stukje voorop. Hij informeert mij via de intercom over de staat van het licht – rood of groen – zodat ik mijn snelheid daarop kan afstemmen en nooit moet stoppen. Dat laatste zou namelijk stilvallen betekenen. Het plan werkt, al vergt het zoveel van mijn concentratie en energie dat ik in Litang helemaal aan het einde van mijn Latijn ben.
Een snelle probleemanalyse op een parkeerplaats leert ons dat we slechts één schroefje moeten aandraaien om de koppeling weer naar behoren te laten werken. Een bezoek aan het ziekenhuis en een röntgenfoto van tien dollar bevestigt een breuk in mijn voet, gelukkig blijkt het alleen om mijn grote teen te gaan. “Geen operatie nodig”, meent de dokter met een forse instemmende hoofdknik. Op veel te kleine krukken hobbel ik het ziekenhuis uit, op naar ons laatste avondmaal in China.
Voor onze laatste avond verzamelen we in een gezellig restaurant rond een tafel vol Chinese en Tibetaanse specialiteiten. Bij de dampende gerechten overlopen we de hoogtepunten van de reis nog eens. Niet in de letterlijke zin van het woord ‘hoogtepunt’ uiteraard, want da’s een binnenkopper als je in een regio vertoeft waar pieken van vijfduizend meter en meer je omringen.
Twee weken lang hebben we in een buitenaards mooie regio gereden, de ontmoetingen hebben de expeditie nog unieker gemaakt. Ja, ik brak mijn teen en Ibin heeft z’n motor in de vernieling gereden. En dat we Yarchen Gar niet konden bezoeken voelt finaal toch ook als een gemiste kans. Al wordt dat ruimschoots gecompenseerd door het feit dat we als Westerlingen in een streek zijn geweest waar weinigen ons zijn voorgegaan. We hebben mensen ontmoet die zo ver van onze leefwereld staan dat ze op een totaal andere manier leven, wonen en werken.
Of zoals Ibin het samenvat: “Soms moet je een omweg maken om te ontdekken wat echt belangrijk is”. Toen ik voor ons vertrek fantaseerde over de reis had ik het Shangri-La van de boeken en postkaarten in mijn hoofd. In werkelijkheid was het de reis zelf die de magie van Shangri-La in zich droeg, met enorm veel vriendschap onder de Tibetaanse lucht. Nee, Shangri-La is geen plaats. Het is een collectief gevoel dat ontstaat wanneer je samen onderweg bent en openstaat voor alle mogelijke ontmoetingen.
Tekst en fotografie Martin Bissig
Er zijn wegen die je afvinkt, en er zijn wegen waar je naartoe rijdt omdat ze mooi zijn. Stelvio, Grossglockner,
Vorig jaar vierde Suzuki het 40-jarig bestaan van de GSX-R en om dat feestje extra luister bij te zetten trakteerden
In zes dagen tijd sleepte Svay Sareth een gigantische, tachtig kilogram zware metalen bal van Siem Reap naar Phnom Penh,
